Jedno z kilku zdjęć z zatrzymania Bydgoszczan na ul. Parkowej
– Zdobyłem film dokumentalny (dotąd nie był pokazywany) zrealizowany przez hitlerowców, na którym widać na ul. Parkowej Bydgoszczan na kilka godzin przed ich rozstrzelaniem na Starym Rynku. Będą chciał zidentyfikować te osoby. Opowiedzieć o nich – pisze Józef Herold, bydgoski dziennikarz i filmowiec.
9 września 1939 roku, cztery dni po wkroczeniu Niemców do Bydgoszczy, rozpoczyna się wojenna gehenna polskich mieszkańców miasta. To dzień, w którym rusza hitlerowska maszyna terroru. 9 września w godzinach porannych wojskowy komendant w Bydgoszcz gen. Walther Braemer wspólnie z Wernerem Kampe, kreisleiterem NSDAP, wydali odezwę do mieszkańców. Zapowiedzieli wzięcie zakładników, ich pokazanie na Starym Rynku i rozstrzeliwanie, „jeżeli tylko padnie strzał do jakiegokolwiek Niemca albo zostaną podjęte zostaną zamachy na Niemców”.
Jak pisze Krzysztof Drozdowski w książce „Nie tylko Krwawa Niedziela. Bydgoski Wrzesień dzień po dniu”, czas pobytu gen. Braemera w mieście jest najkrwawszy w historii miasta. Jedną z jego ważnych części jest także zdarzenie zapisane na 40-sekundowym filmie odnalezionym przez Józefa Herolda.
Film został pokazany w TVP Bydgoszcz w programie „Filmowe Kujawsko-Pomorskie”. Można go ciągle obejrzeć na stronie internetowej TVP Bydgoszcz. Na filmie niemiecki lektor odczytuje propagandowy tekst. Kilka ujęć z filmu z ul. Parkowej jest znanych z publikowanych już wcześniej zdjęć (powyżej). Na kolejnych widać mężczyzn z podniesionymi rękoma pilnowanych przez żołnierzy z 1 Pułku Łączności Luftwaffe, skierowanego w pierwszych dniach września do Bydgoszczy. Narrator czyta tekst o „mordercach z Bydgoszczy” – jak nazywała wówczas mieszkańców goebellsowska propaganda. Zatrzymani Bydgoszczanie stoją pod murami kina i Hotelu Pod Orłem. Widać w tle Park Kazimierza Wielkiego i ul. Gdańską. Kolejne kadry pokazują przeszukanie jakiegoś mężczyzny. Są też kadry z innych miejsc m.in. kolumna maszerujących aresztowanych cywili.
Jak wspomina Krzysztof Drozdowski w swej książce: „Zachowały się zdjęcia z przeprowadzanej łapanki w śródmieściu, gdzie zatrzymanych gromadzono na ul. Parkowej. Na zdjęciach widać żołnierzy z 1 Pułku Łączności Luftwaffe. Z ulicy Parkowej zatrzymani bydgoszczanie zostali pognani z rękoma w górze do koszar artyleryjskich na końcu ul. Gdańskiej. (…) Około godz. 10 wytypowano 30 osób do pokazowego rozstrzelania na Starym Rynku”. Rozstrzeliwania trwały potem od południa do godz. 16.
Józef Herold apeluje do wszystkich, którzy mogą w jakikolwiek sposób przyczynić do rozpoznania osób widocznych na filmie o kontakt i informacje na mailowy adres: biuro@oldfilm.pl
– Możliwe, że ktoś rozpozna tych rozstrzelanych. Moim celem jest zachować w pamięci i nazwać tych ludzi. Dlatego proszę Bydgoszczan o pomocą. Zamierzam zrealizować o tych zamordowanych obywatelach naszego miasta pełnometrażowy film dokumentalny. Będę chciał zidentyfikować te osoby. Opowiedzieć o nich. Telewizja Polska będzie często powtarzać ten film po to, żeby Ci, którzy dysponują wiedzą na temat tamtych wydarzeń, mogli pomóc w odnalezieniu potomków zamordowanych we wrześniu Bydgoszczan – podkreśla Józef Herold.
