Biskup bydgoski Krzysztof Włodarczyk / Fot. B. Witkowski/UMB
Biskup bydgoski Krzysztof Włodarczyk wydał specjalne oświadczenie ws. dzwonów w kościele Św. Trójcy. Potwierdza w nim, że miasto nie wydało decyzji zakazującej ich używania. Poinformował także, że proboszcz parafii Św. Trójcy ma ściśle i na bieżąco współpracować z organami miasta oraz rozważyć środki techniczne i organizacyjne ograniczające ewentualne uciążliwości.
Wszystko zaczęło się od ogłoszenia w poprzednią niedzielę w kościelę Św. Trójcy w Bydgoszczy. Zgromadzeni usłyszeli, że „Z wielkim smutkiem przyjmujemy z Urzędu Miasta Bydgoszczy informację o tym, że w naszym Kościele mają zamilknąć dzwony, gdyż przekraczają normy emisji dźwięku dopuszczalne w strefie miejskiej. Po ponad stu latach istnienia i używania dzwonów dołączamy do kościołów w naszym mieście, którym zakazano używania tego liturgicznego znaku. Przypominanie o Panu Bogu i o liturgii rani czyjeś uszy?”.
Wieść o rzekomym zakazie wzbudziła błyskawicznie wielką dyskusję w mediach społecznościowych. W poniedziałek (27 lipca) miasto ogłosiło, że żadnego zakazu używania dzwonów w kościele nie wydało. Wszczęło jedynie postępowanie wyjaśniające na podstawie skargi mieszkańca wniesionej do Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Prezydent Bydgoszczy Rafał Bruski napisał list do biskupa bydgoskiego. Czytamy w nim m.in. „„Przywołane powyżej ósme przykazanie Boże było moim pierwszym skojarzeniem, gdy zapoznałem się z treścią Ogłoszeń Dduszpasterskich na XVII Niedzielę Zwykłą 26.07.2026 r w Parafii Świętej Trójcy w Bydgoszczy. Z ogłoszeń wynika, że za sprawą Urzędu Miasta Bydgoszczy „w naszym Kościele mają zamilknąć dzwony”, co będzie skutkować dołączeniem do grona kościołów w naszym mieście, którym zakazano używania tego liturgicznego znaku” – napisał do biskupa prezydent Bydgoszczy i poinformował „Przekazane Wiernym informacje są nieprawdziwe i rażąco sprzeczne z faktami. Wywołały negatywne emocje i reakcje, nawet o podłożu ksenofobicznym”.
W piątek (31 lipca) biskup bydgoski Krzysztof Włodarczyk odpowiedział, wydając oświadczenie ws. dzwonów. Podkreślił gotowość do współpracy z organami miasta przy jednoczesnej obronie religijnego znaczenia dzwonów kościelnych. „Hierarcha podkreśla, że należy poszukiwać rozwiązań, które pozwolą pogodzić obowiązujące normy z zachowaniem istoty publicznego kultu” – przekazało biuro prasowe diecezji.
Biskup potwierdza także, że Urząd Miasta w Bydgoszczy prowadzi czynności wyjaśniające po zgłoszeniu interwencyjnym i nie wydał decyzji zakazującej używania dzwonów. Zaznaczył, że miasto wskazało możliwość dobrowolnego ograniczenia emisji dźwięku przed wszczęciem formalnego postępowania, a diecezja deklaruje w tym zakresie pełną gotowość do rzeczowej współpracy. Zobowiązał także proboszcza parafii Św. Trójcy. ks. Janusza Tomczaka, do ścisłej współpracy z organami miasta i przekazania informacji na bieżąco oraz rozważenia środków technicznych i organizacyjnych ograniczających ewentualne uciążliwości, tak aby – o ile potwierdzą to pomiary – dostosować emisję do norm, nie naruszając istoty kultu. Biuro prasowe diecezji przekazało także, że „Hierarcha odnosi się również do ogłoszenia parafialnego, w którym pojawiła się sugestia o możliwym „zamilknięciu dzwonów”. Przyznaje, że sformułowanie to nie było w pełni precyzyjne, jednocześnie wskazując, że obawy proboszcza nie są bezpodstawne. Zdaniem biskupa doświadczenia innych parafii pokazują, iż po stwierdzeniu przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu organy administracyjne są zobowiązane do wydawania decyzji określających dopuszczalne poziomy emisji.”
W oświadczeniu zwrócono uwagę, że w przypadku historycznych dzwonów ograniczenie ich głośności nie zawsze jest możliwe bez ingerencji w ich konstrukcję, charakter i sposób działania. Biskup zauważa także, że zarówno specjalistyczne pomiary poziomu dźwięku, jak i ewentualne modyfikacje techniczne wiążą się z kosztami oraz mogą naruszać wartość zabytkowych instrumentów.
Treść oświadczenia biskupa Krzysztofa Włodarczyka
Do opinii publicznej trafiły informacje o postępowaniu wyjaśniającym dotyczącym bicia dzwonów kościelnych w Parafii Świętej Trójcy w Bydgoszczy. Urząd Miasta w Bydgoszczy potwierdził, że na podstawie zgłoszenia interwencyjnego prowadzi czynności wyjaśniające i nie wydał decyzji zakazującej używania dzwonów; wskazano jednocześnie możliwość dobrowolnego ograniczenia emisji przed wszczynaniem formalnego postępowania. W tym zakresie deklarujemy gotowość do rzeczowej współpracy.
Jednocześnie ogłoszenie parafialne sugerujące rychłe „zamilknięcie dzwonów” było sformułowane nie do końca precyzyjnie. Proboszcz ma jednak prawo obawiać się, że procedura wyjaśniająca może prowadzić do ograniczeń – doświadczenia innych parafii w naszej i innych diecezjach pokazują, że organy, po stwierdzeniu przekroczeń, są co do zasady zobligowane do wydawania decyzji o dopuszczalnych poziomach hałasu na podstawie ustawy Prawo ochrony środowiska. W praktyce, w przypadku historycznych dzwonów, nie zawsze istnieje realna możliwość obniżenia ich głośności bez naruszenia ich charakteru, konstrukcji lub sposobu działania, dlatego ewentualna decyzja ograniczająca dopuszczalny poziom hałasu może w praktyce oznaczać rzeczywiste ich „zamilknięcie”. Dokonywane badania poziomu natężenia dźwięku są z kolei kosztowne, a ewentualne modyfikacje dzwonów ingerują w strukturę tych pamiątek historii.
Zgodnie z przepisami ustawy Prawo ochrony środowiska parafia traktowana jest jako „zakład”, a dzwony jako „instalacja” lub „urządzenia”. Wyłączenie przewidziane w tej ustawie dotyczy jedynie, zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą, uroczystości i imprez związanych z kultem, nie zaś codziennego funkcjonowania dzwonów, które musi mieścić się w normach hałasu.
Zauważam brak adekwatnych rozwiązań prawnych uwzględniających szczególny charakter dziedzictwa dzwonów i ich znaczenie religijne, kultyczne i kulturowe. Chcę wyraźnie podkreślić: bicie dzwonów pozostaje integralną częścią obrzędów religijnych oraz bezpośrednim wezwaniem na Mszę Świętą, a więc pozostaje w związku z publicznym kultem. Z szacunkiem odnotowuję dorobek orzeczniczy, który akcentuje ochronę przed hałasem i dopuszczalność wydania decyzji, ale nie podzielam perspektywy, która miałaby prowadzić do wniosku, że dzwony – jako wezwanie do Eucharystii – nie są związane z kultem.
W komentowanej publicznie sprawie poprosiłem Księdza Kanonika Janusza Tomczaka, Proboszcza Parafii Świętej Trójcy o ścisłą współpracę z organami Miasta i do przekazania informacji wymaganych w bieżącym trybie, w tym rozważenia środków technicznych i organizacyjnych ograniczających ewentualne uciążliwości, tak aby – o ile potwierdzą to pomiary – dostosować emisję do norm, nie naruszając istoty kultu.
Kuria Diecezjalna będzie wspierać Parafię w analizie prawnej i technicznej, aby wypracować rozwiązanie proporcjonalne do rzeczywistych potrzeb, zarówno na obecnym etapie, jak i po wszczęciu ewentualnego postępowania administracyjnego.
Ufam, że przy zrozumieniu praw wiernych do praktykowania wiary, uda się osiągnąć rozwiązanie, które zapewni dotrzymanie dopuszczalnych poziomów dźwięków, przy utrzymaniu funkcjonowania dzwonów jako znaku żywej wiary tradycji chrześcijańskiej i europejskiej.
Zapisz się na nasz newsletter!
