Członkowie TMMB przy grobie Felicji Krysiewiczowej na Cmentarzu Nowofarnym, po odnowie z pieniędzy z bydgoskiej kwesty / Fot. Nadesłane
Zebrane pieniądze z tegorocznej kwesty na ratowanie zabytkowych nagrobków będą przeznaczone na pomniki na Cmentarzu Starofarnym. Odnowiony jest już pomnik na grobie Felicji Krysiewiczowej. Zrobił to wnuk kamieniarza, który go postawił ponad 50 lat temu.
Podczas tradycyjnej kwesty na ratowanie bydgoskich, zabytkowych nagrobków, odwiedzający nekropolie przekazali w tym roku 28 732,03 zł. Po konsultacji z Biurem Miejskiego Konserwatora Zabytków Towarzystwo uzgodniono, że pieniądze będą skierowane na odnowienie kilku pomników. W tym roku wypadało na Cmentarz Starofarny, bo Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy przyjęło zasadę, że nagrobki będą odnawiane na Starofarnym i Nowofarnym – co roku – na przemian.
Pamiętają także o tych nieznanych
– Na tym cmentarzu wytypowaliśmy najpierw dwa nagrobki osób nieznanych, które mają dużą wartość historyczną. Pochodzą z przełomu XIX i XX wieku. Mają secesyjne elementy wykonane na specjalnym szkle artystycznym. Przy jednym zachowała się tabliczka ze sygnaturą mistrza rzeźbiarsko-kamieniarskiego, który miał swój warsztat przy ul. Dworcowej 38, a więc zachowamy także historię twórcy tych nagrobków – mówił w poniedziałek (9 listopada) podczas konferencji podsumowującej kwestę, Ireneusz Nitkiewicz, prezes TMMB.
Ale potrzeby są dużo większe. – Chcemy także odnowić pomnik trójki dzieci handlowca Wenancjusza, który mieszkał przy ul. Nakielskiej 3. Dwójka z nich – 3 i 4. letnie zmarły w 1931 roku oraz roczne, pochowane było w 1925 roku. Na tej nekropolii jest też do odnowienia nagrobek rodziny Sulerzyńskich. Część prac będzie polegała tylko na oczyszczeniu i lekkich remontach, na przykład podczas kwesty zwróciliśmy też uwagę, że tablica na pomniku jednego z bydgoskich lajkarzy, Józefa Wiedelińskiego, jest uszkodzona, chcemy ją naprawić. Mamy też do wyremontowania nagrobek w sąsiedztwie kaplicy numer 38, gdzie chcemy odtworzyć kamienne elementy. Pojawiają się też kolejne zgłoszenia – oznajmia prezes TMMB.
W tym roku wolontariusze zbierali datki na cmentarzach Starofarnym, Nowofarnym 31 października i 1 listopada oraz we Wszystkich Świętych na największej bydgoskiej nekropolii przy ul. Wiślanej. – Dziękuję wszystkim darczyńcom i wolontariuszom za udział w akcji. Przychodziły do nas rodziny z dziećmi. Opowiadali swoje historie. To pokazuje, że to doskonała nauka zdrowego, lokalnego patriotyzmu. Kieruję także podziękowania parafiom, które pozwoliły nam na zbiórkę oraz spółdzielniom mieszkaniowym, które przygotowały dla nas namioty – powiedział Nitkiewicz.
Ile uda się zrobić z tegorocznej zbiórki? To zależy od ofert jakie pojawią się w postępowaniu przetargowym, które Towarzystwo przygotuje na początku 2027 roku. Ale organizacja ma też sposób, żeby zrobić więcej za mniej, poprzez zaproszenie do współpracy Bydgoszczan.
– Ustalamy z naszym członkiem, prof. Dariuszem Markowskim, możliwość zaangażowania studentów do renowacji nagrobków. Odbyło by się to mniejszym kosztem, a dla studentów z kierunków architektonicznych czy konserwatorskich byłaby to dobra praktyka połączona z lekcją historii. Po to jest nasze Towarzystwo, żeby angażować osoby z różnych społeczności do działania na rzecz naszego miasta. Zapraszamy też szkoły do przesyłania nam informacji, kiedy wybierają się na akcję czyszczenia pomników. Chcemy pokazywać te dobre przykłady – mówił prezes TMMB.
Podczas akcji wolontariusze najwięcej pieniędzy zebrali na Cmentarzu Starofarnym – ponad 15 tys. zł. Na Nowofarnym – 8,343 zł. A przez jeden dzień kwestowania przy Wiślanej – 5,101 zł. Dalej można przekazywać jeszcze datki na ten cel na portalu zrzutka.pl. Łącznie kwestowało 99 wolontariuszy.
W tym roku TMMB uzyskało pieniądze od Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach funduszu przeznaczonego na Międzynarodowy Rok Wolontariatu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju ONZ. Dzięki niemu można było przygotować spotkania dla wolontariuszy, chętnych do kwestowania, na których podsumowano wcześniejsze akcje.
Nagrobek Krysiewiczowej odnowiony z kwesty
Z zeszłorocznej zbiórki Towarzystwo przywróciło pierwotny kształt nagrobka Felicji Krysiewiczowej, wybitnej śpiewaczki, pianistki, pedagożki muzycznej, działaczki na rzecz rozwoju sceny operowej w Bydgoszczy. W piątek (6 listopada) członkowie TMMB odebrali pomnik po remoncie. Przy okazji jego odświeżenia okazało się, że stał się przykładem międzypokoleniowej rodzinnej pracy.
– Pomnik był wcześniej przebudowywany. Opieraliśmy się na archiwalnych zdjęciach, aby przywrócić mu pierwotną formę. Udało nam się pozyskać jeszcze jedno zdjęcie, dzięki któremu przywrócimy krzyż jeszcze bardziej podobny do tego stanu, który był na pierwotnym nagrobku Krysiewiczowej z 1970 roku. Co ciekawe, okazało się, że firma, która w wyniku zapytania ofertowego otrzymała zlecenie na wykonanie remontu od Towarzystwa, to przedsiębiorstwo wnuka, którego dziadek stawiał ten pomnik. Wspominał młodszemu kamieniarzowi, że chyba wykonywał ten pomnik. Udało się to potwierdzić, po rozbiórce, bo jego dziadek wylewał lastryko na papierowych rolkach z bydgoskiej drukarni. Podczas demontażu znaleźli odcisk świadczący, że używany były do tego papier, z którego korzystał jego dziadek – opowiedział prezes.
Obecnie Sekcja Urbanistyczno-Architektoniczna TMMB odtwarza spis wszystkich pomników, które były wyremontowane z corocznych zbiórek. – Cieszymy się, bo coraz więcej osób, które podchodzi do nas, pyta, na co zbieramy, co już zostało wyremontowane. Chcemy te pomniki pokazać w jednym miejscu. Niektóre były remontowane już więcej nie jeden raz, bo są one narażone ciągle na warunki atmosferyczne – poinformował prezes.
Zapisz się do newslettera „Bydgoszcz Informuje”!
